« . . . وَايْمُ اللَّهَ يَميناً أَسْتَثْنِى فِيهَا بِمَشِيئَةِ اللَّهِ لَأَرُوضَنَّ نَفْسِى رِيَاضَةً تَهَشُّ مَعَهَا إِلَى الْقُرْصِ إِذَا قَدَرْتُ عَليْهِ مَطْعُوماً ، وَ تَقْنَعُ بِالْمِلْحِ مَأْدُوماً ، وَ لَأَدَعَنَّ مُقْلَتِى كَعَيْنِ مَاءٍ نَضَبَ مَعِينُهَا مُسْتَفْرِغَةً دُمُوعُهَا . » « 1 » ؛ و سوگند به خدا برعهدهء خود مىگيرم - كه اراده و مشيّت خدا را از آن كنار مىگذارم - نفس خود را چنان تربيت كنم كه اگر گردهء نانى براى خوردن يافتم شاد شود ، و از نانخورش به نمك خرسند گردد و كاسهء چشمم را به حال خود واگذارم تا چون چشمهء خشكيده ، در آن آبى نمانده و اشكى كه دارد بريزاند . على ( ع ) با اين شيوهء زندگى كه برداشت بسيار كم از دنياى بزرگ و بسنده كردن به گردهء نانى و مقدارى نمك است ، ديگران را بر خود ترجيح مىدهد . و اگر ديگران بخواهند چنين بهره‌اى از دنياى خويش داشته باشند - كه هرگز نتوانند - و در اثر ضعف و ناتوانى از هدف اصلى باز بايستند به يقين على ( ع ) آنها را سرزنش خواهد كرد ، همان‌گونه كه با عاصم بن زياد رفتار نمود . على ( ع ) با اندك بهره‌اى از دنيا ، در نهايت پايدارى و استقامت ، سخت‌ترين كارها را انجام مىدهد و قويترين هماوردان را از پاى در آورد و بيشترين عبادات و مناجات را بجاى مىآورد . محمّد بن عبداللَّه اسكافى معتزلى در كتاب خود « المعيار و الموازنه » كه در فضايل امير المؤمنين ( ع ) نگاشته است و افضليت آن حضرت را بر تمام عالميان بعد از انبياء الهى ثابت كرده است . در قسمتى از اين كتاب بابى با عنوان : « فى ان الامام امير المؤمنين على بن ابىطالب ( ع ) كان قد فاق العالمين زهداً و صبراً و عبادةً ، و كان ازهدهم فى الزخارف الدنيويّة واصبرهم عند الهزاهز و الشدائد و اعبدهم فى ساحاة المناجات مع اللَّه و مقام العبودية . » « 2 » اسكافى براى اثبات تمام اين فضايل با استناد به آيات قرآن و روايات با ذكر منابع ، همّت گماشته است كه مىفرمايد :

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، نامه 45 . ( 2 ) . محمد بن عبداللَّه اسكافى ، المعيار و الموازنه ، ص 226 .